Enkele winnaars van de Gouden Kalveren 2021.

De 'oneerlijke' genderneutrale filmprijzen krijgen vanavond een tweede kans

30 september 2022 06:18

De filmwereld kijkt gespannen uit naar vanavond, dan worden de Gouden Kalveren weer uitgereikt. Een herkansing van vorig jaar, kun je wel zeggen. Toen waren er voor het eerst geen aparte categorieën meer voor mannen en vrouwen. Dat liep uit op een teleurstelling: vooral mannen gingen met de filmprijzen naar huis.

Vanavond dus opnieuw geen prijs voor beste acteur of actrice, maar beste hoofdrol of bijrol. En volgende week heeft het Televiziergala ook een genderneutrale prijs voor televisiepresentatoren.

'Meebewegen met de tijdgeest', noemde de organisatie van de Gouden Kalveren het vorig jaar, waarna in de filmwereld een grote discussie hierover losbarstte. Dit komt te vroeg, blijven critici zeggen, er is nog te veel ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. 

'Meer kans voor witte heteroman'

Zo liet Fedja van Huêt, vorig jaar winnaar van het belangrijkste Gouden Kalf, beste hoofdrol in een speelfilm, van zich horen. Vorige maand zei hij in Het Parool dat hij de erkenning voor zijn acteerwerk 'te gek' vindt, maar dat hij de uitreiking toch anders zou aanpakken.

Fedja van Huêt won voor zijn hoofdrol in De veroordeling, de film over de Deventer moordzaak.

"Ik snap het idee om geen onderscheid meer te maken tussen rollen voor vrouwen en mannen, het is besloten vanuit een goede gedachte, maar ik had liever gezien dat er meer prijzen waren uitgereikt. […] De meeste rollen gaan nog steeds naar witte heteromannen. Als je vrouw bent zijn het er minder, als je zwart bent nog minder. Dat moet echt veranderen."

Vorig jaar schreef acteur Katja Herbers haar frustratie van zich af op Twitter. Haar tweet werd daarna vaak geciteerd.

Heel lichte verschuiving

Recent onderzoek naar de positie van vrouwen in de Nederlandse film- en televisiesector bevestigt dat er nog steeds sprake is van ongelijkheid. De Universiteit Utrecht telde van bijna 2500 fictie- en documentaireproducties uit de periode 2011-2020 hoeveel vrouwen en mannen betrokken waren in leidinggevende functies en in hoofd- en bijrollen.

De conclusie: de afgelopen tien jaar is een heel lichte verschuiving richting meer gelijkheid. Maar over het geheel hebben mannen een dominante positie (69,6 procent) als het gaat om leidinggevende functies en hoofd- en bijrollen. Van de hoofd- en bijrollen is 40 procent vrouw. En: hoe duurder en langer een productie, hoe minder vrouwen erbij betrokken zijn en hoe meer mannen.

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Het Jaar van Fortuyn grote kanshebber Gouden Kalf

Manouschka Zeegelaar Breeveld, acteur en voorzitter van ACT Acteursbelangen, steunt het besluit om de filmprijzen genderneutraal te maken. Uiteindelijk wegen de voordelen op tegen de nadelen, zegt ze.

Zo is er nu aandacht voor de achterliggende problematiek, de ongelijkheid. Ook wijst ze op een steeds grotere groep mensen die zich niet als man of vrouw identificeert. Die komen nu tenminste ook in aanmerking.

'Positieve discriminatie nog nodig'

Rosemarie Buikema, hoogleraar Kunst, Cultuur en Diversiteit aan de Universiteit Utrecht vindt het te vroeg. "Het probleem is dat we nog helemaal niet zo ver zijn in de maatschappij en de filmwereld. Er moet eerst een inhaalslag komen. Zo lang dat niet gebeurt, is positieve discriminatie met aparte categorieën juist nog van belang."

Wat moet er dan veranderen? Meer serieuze rollen voor vrouwen bijvoorbeeld, zegt Buikema. "Rollen zijn vaak nog heel erg mannelijk of vrouwelijk. Vrouwelijke hoofdrollen gaan vaak over de meer vrouwelijke thema's. Dat moet eerst doorbroken worden."

Dat moet gebeuren op de werkvloer en door scenarioschrijvers. "Je kan de prijzen wel aanpassen, maar als er vervolgens geen beleid op dat niveau aan hangt, heeft dat niet zoveel zin."

Wie zijn genomineerd dit jaar?

  • Net als vorig jaar zijn voor de categorie 'beste hoofdrol speelfilm' drie van de vijf genomineerden vrouw
  • De vijf zijn Hanna van Vliet (ANNE+), Joes Brauers (Do Not Hesitate), Julia Akkermans (Pink Moon), Thekla Reuten (Narcosis) en Yannick Jozefzoon (Femi)
  • De serie 'Het Jaar van Fortuyn' en de films 'Do Not Hesitate', 'Knor' en 'Narcosis' zijn de grote kanshebbers vanwege de vele nominaties
  • Bekijk hier het overzicht van alle genomineerden van dit jaar
  • De uitreiking is live te zien op de website van het Nederlands Film Festival en via RTV Utrecht 

Bekijk ook: De kanshebbers op de Televizier-ster Presentator worden verrast

Bekijk ook: De kanshebbers op de Televizier-ster Presentator worden verrast

02:56

Wil jij 24/7 op de hoogte zijn van het laatste entertainment, lifestyle, crime en royalty nieuws?
Download dan nu de RTL Boulevard app!