Renske Endel Beeld © VPRO - De Gouden Lichting

Kijkers emotioneel door De Gouden Lichting over onrecht in turnwereld

30 juni 2022 07:24

In 'De Gouden Lichting' krijgt de kijker een inkijkje in het verleden en heden van vier oud-turnsters die als jonge topsporters een vreselijke tijd met hun coach hebben gehad. Kijkers houden het niet droog bij de verhalen van de vrouwen die nog steeds hinder ondervinden van hun sportieve verleden.

"Dan schold hij me uit voor kutwijf, trut, snol of slet"

In het drieluik van Ellen Vloet wordt een gedetailleerd beeld geschetst over wat er achter de afgesloten deuren van de turnhal afspeelde. Turnsters Renske Endel, Suzanne Harmes, Gabriëlla Wammes en Verona van de Leur hebben onder leiding van hun turncoaches Gerrit Beltman en Frank Louter een hel van een tijd achter de rug.

"Uiteindelijk is mijn hele jeugd afgepakt", begint Verona de docuserie. En daarmee is de toon eigenlijk al gezet. De inmiddels dertigers beginnen op jonge leeftijd al te turnen en hun talent blijft niet onopgemerkt. Ze worden gescout door de beste turncoaches van Nederland en krijgen de kans om opgeleid te worden tot toekomstige Olympiërs. 

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Turnster Sanne Wevers stapt na 'incident met teamgenoot' uit nationale selectie

Talent hebben ze. Maar al snel merkten de topturnsters dat er iets niet in de haak was. "Op het moment dat Frank in de zaal was, liep iedereen op zijn tenen", vertelt Suzanne Harmes. De deuren van de turnhal bleven tijdens de trainingen gesloten. Ouders waren niet welkom om te kijken. De jonge kinderen mochten niet huilen, klagen of fouten maken. Als bij Gabriëlle een sprong een paar keer verkeerd gaat, grijpt haar coach hardhandig in. "Dat is de eerste keer dat hij mij een klap gaf", vertelt ze. Al snel raakten de turnsters hun liefde voor de sport kwijt. "Er waren momenten dat ik in de auto zat en dacht: laat er alsjeblieft wat gebeuren, dan hoef ik niet te trainen", zegt Renske.

Maar dat is enkel maar het begin. Zodra de meiden richting de puberteit gingen, werden de coaches feller. De turnsters moesten namelijk hun menstruatie uitstellen. Suzanne vertelt: "Frank wilde het liefst turnsters heel laat veranderen naar vrouw. (...) Op het moment dat je niet veel vet hebt, kun je niet ongesteld worden." Gabriëlla vult aan: "Menstrueren betekent dat je dikker zou worden. Dan ga je borsten krijgen en je billen groeien."

Als ze in de ogen van de coaches dikker werden, was het mis. "Dan schold hij me uit voor kutwijf, trut, snol of slet", aldus Suzanne. Renske menstrueerde door het zo dun mogelijk blijven voor het eerst op haar 21e, na haar turncarrière. Gabriëlla menstrueerde wel voor het eerst tijdens haar tijd als topsporter en zag dat haar gewicht toenam. Hierdoor besloot ze in te grijpen. "Weinig eten, niet goed eten, weinig drinken tot aan het er weer uitgooien zeg maar. Dat is na 2001 begonnen en als ik eerlijk ben, speelt dat nu nog. Ik ben er nog steeds niet vanaf." 

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Net5 komt met docu vanwege veertigste verjaardag William en Kate

De jonge vrouwen konden niet van hun prestaties genieten. In het drieluik zie je al hun successen - sinds jaren bracht Nederland toen weer turnsters naar het wereldtoneel - maar je ziet aan hun ogen dat ze niet genieten van dat succes. "Dit was mijn doel van kinds af aan om op het hoogste podium te staan met medailles. En die had ik behaald, maar het gaf me niks. (...) Ik stond daar en het deed me echt niks", vertelt Verona. 

Aan het einde van de carrières van de topsporters voelden ze verlichting. Ze waren eindelijk klaar met het leven onder druk, vernederingen van coaches en een afgezonderd en eenzaam bestaan. Maar toen begon het leven pas echt voor de dames. En dat ging niet zonder slag of stoot. "Ik heb twee-drie jaar ups en downs gehad. (...) Uit huis gezet worden, geen dak meer boven je hoofd, geen geld, honger (...) en uiteindelijk dat ik in de gevangenis terecht gekomen ben", zegt Verona.

Oud-Topsporter van het Jaar Verona moest in 2011 72 dagen in de cel zitten voor afpersing. "Ik zat daar en er zijn zoveel gelijkenissen. Het is net turnen", vertelde ze in de RTL-talkshow Barend en Barend. Ze brandt dan voor het eerst los over de ellendige tijd die ze heeft gekend als topsporter. Presentator Frits Barend besloot daarop om met het tijdschrift Helden in de turnwereld te duiken. 

Miniatuurvoorbeeld

Lees ook:

Sarah van Soelen niet te zien in docuserie van André Hazes

Na een groots onderzoek, waaraan alle vier de turnsters uit de docuserie meewerkten, kwam het sportblad met de onthullingen. Ondanks dat Gabriëlla en Suzanne bij Knevel & Van den Brink hun verhaal deden, maakte het niks los in de samenleving. "Geen verandering in de turncultuur. De media pakken het niet echt op. Eigenlijk is het stil daarna", vertelt Verona. Een nieuwe klap in het gezicht van de turnsters die hun nek uitstaken. 

De laatste jaren wordt er wel meer aandacht besteed aan de turnwereld en de dingen die daar zijn gebeurd. Te laat, vinden de turnsters uit De Gouden Lichting. Maar toch zijn ze blij dat de ellende eindelijk geloofd wordt. "Dat gaf mij een opgelucht gevoel", zegt Renske.

De grote vraag van de kijkers is vooral: waar waren de ouders? De moeder van Suzanne haalde haar dochter niet van turnen af, maar schreef alles wat ze van haar dochter hoorde op in schriftjes. In de docuserie worden passages voorgelezen. "Ik denk dat mijn ouders wel de beste intenties hebben gehad. Mijn moeder dacht: als Suzanne thuisblijft wonen heb ik nog invloed op wat er gebeurt. Dan hoor ik het. Ik denk dat mijn ouders niet hebben kunnen overzien wat voor schade het heeft aangericht. Mijn ouders dachten dat ik mentaal heel sterk was." 

Verona's ouders waren een stuk minder bezig met de nare wereld waar hun dochter zich in begaf en hadden alleen de successen van de topturnster voor ogen. "Ik vind dat ouders hun ogen open moeten hebben vanaf dag één. (...) Er zijn ouders geweest die zeiden: 'Hier laat ik mijn kind niet achter.' Die zijn er wel geweest."

Kijkers van het drieluik hebben met lede ogen aangezien hoe de meiden kapot zijn gemaakt door volwassen coaches. Hieronder een verzameling van de reacties. 

De Gouden Lichting is een driedelige documentaireserie en kijk je terug op NPO Start. 

Wil jij 24/7 op de hoogte zijn van het laatste entertainment, lifestyle, crime en royalty nieuws?
Download dan nu de RTL Boulevard app!